Αρχική > Μουσική > Οι 10 Καλύτεροι Σύγχρονοι Έλληνες Στιχουργοί

Οι 10 Καλύτεροι Σύγχρονοι Έλληνες Στιχουργοί

Οκτώβριος 16, 2012 Σχολιάστε Go to comments

Γιάννης Αγγελάκας

“Η Ελλάδα είναι μια χώρα ποιητών”.

“Αν πετάξεις μια πέτρα στην Ελλάδα όλο και κάποιον ποιητή θα πετύχει”.

Δ

εν μπορεί, όλο και κάποια από τις δύο προτάσεις θα έχει φτάσει στα αυτιά σας στο παρελθόν. Προτάσεις που μέσα στην υπερβολή τους, καταδείκνυαν μια όμορφη πραγματικότητα. Σε μιαν άλλη εποχή όμως.

Ο Έλληνας, κάποια στιγμή, αποφάσισε να γυρίσει την πλάτη του στην ποίηση. Οι λόγοι δε νομίζω πως είναι της παρούσης αλλά ούτε και το θέμα του άρθρου. Ας πούμε απλά πως συνεχόμενα και συστηματικά, πολλοί και διάφοροι, προσπάθησαν και κατάφεραν να απαξιώσουν αυτό το λογοτεχνικό είδος χαρακτηρίζοντας το δύσκολο, διανοουμενίστικο, αριστερό και χίλιες δυο άλλες μαλακίες, φτάνοντας σε περιπτώσεις που η δυναμική της σύγχρονης στιχουργίας να αποτυπώνεται ιδανικά σε κάποιο από τα τελευταία κείμενα του Peslac.

Αφού λοιπόν στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων απέμειναν μόνο ο Ελύτης (που δεν προβλέπεται να βγάλει καινούργια ποιητική συλλογή στα κοντά) και η Κική Δημουλά, ο χώρος που μετά τα ‘90s μπορούσε να αναδείξει τους καινούργιους ποιητές, ήταν η μουσική! Κι εδώ το παρελθόν ερχόταν αδυσώπητο να κατασπαράξει κάθε επίδοξο στιχουργό, μιας και είχε να αναμετρηθεί (τουλάχιστον πολλοί ειδήμονες του χώρου το έβλεπαν πάντα σαν αναμέτρηση) με ονόματα όπως ο Νίκος Γκάτσος, ο Κώστας Τριπολίτης, ο Άλκης Αλκαίος, ο Μάνος Ελευθερίου, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, ο Μανώλης Ρασούλης κα.

Στα δικά μου μάτια και αυτιά ποτέ δεν τέθηκε θέμα σύγκρισης. Διαφορετικά τα αιτήματα της δικής τους εποχής (που πολλά από αυτά φυσικά και αντανακλώνται και στο σήμερα, γι’ αυτό άλλωστε λατρεύουμε ακόμα τα τραγούδια που έχουν ντύσει με τους στίχους τους), διαφορετικά τα σημερινά. Και αυτό γίνεται αμέσως αντιληπτό από τη θεματολογία ή ακόμα ακόμα και από τις ίδιες τις λέξεις που επιλέγουν οι σύγχρονοι στιχουργοί (οι οποίοι στην πλειοψηφία τους είναι εκείνοι που γράφουν και τη μουσική. Το πόσο αποδυναμώνεται ένα από τα δύο –μουσική ή στίχοι- εξαιτίας αυτής της διπλής ή και τριπλής τους ιδιότητας, όταν αναλαμβάνουν και να τραγουδήσουν τα έργα τους, είναι άλλο μεγάλο θέμα).

Η

παρακάτω λίστα είναι τρομερά υποκειμενική (κι ελπίζω να μου το δώσετε να το καταλάβω από τα σχόλια σας) και είναι σίγουρο πως αφήνει απ’ έξω ονόματα που κάποιοι έχουν κλάψει ή έχουν ξανακερδίσει τη ζωή με τους στίχους τους (αλλά αν θέλω να γίνω κακός, και με τον Χατζηγιάννη και με τον Φοίβο κλαίνε πολλοί και πολλές). Ενδεικτικά αναφέρω πως σε μία διευρυμένη λίστα θα είχαν θέση ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, ο Οδυσσέας Ιωάννου (ελπίζω να μην σταματήσεις να μου μιλάς Πρόβατε), ο Χρήστος Θηβαίος, οι αδερφοί Κατσιμίχα, ο Απόστολος Μπουλασίκης κα.

Το μοναδικό κριτήριο για τη “συμμετοχή” των στιχουργών της λίστας είναι το να έχουν γίνει γνωστοί μετά το 1990.

10. Σωκράτης Μάλαμας
Τίποτα δεν χάθηκε, ποτέ από κανέναν
Ούτε ένα αστέρι δεν ξεστράτισε ποτέ
Κανένας δεν υπέφερε για πάντα στα χαμένα
Κανείς δεν πέθανε ποτέ, ωραίε μου εαυτέ

Νομίζω πως αν δεν τον τοποθετούσα στην πρώτη δεκάδα, η κοπέλα μου (και κάτι χιλιάδες ακόμα) θα ξεψάχνιζε τα εντόσθια μου με τα δόντια της! Αλλά για να είμαι ακόμα πιο ειλικρινής, ούτε με τον εαυτό μου θα τα είχα καλά. Μπορεί η στιχουργία του Μάλαμα να είναι ανισοβαρή και πολλές φορές η άκρατη έμπνευση να δίνει τη θέση της στην έλλειψη αυτής, είναι όμως τόσο προσωπική και τόσο βιωματική που ίσως να είναι και η πιο original (sic) που έχει γράψει ποτέ Έλληνας στιχουργός.

Δεν διηγείται ιστορίες, δεν αμπελοφιλοσοφεί (όσο κι αν κάποιοι πολέμιοι του αυτό νομίζουν), μιλάει (ούτε καν τραγουδάει) σαν άνθρωπος που στέκεται ανάμεσα στον απαίδευτο και τον διανοούμενο. Δεν είναι δυνατόν να ανήκει στους πρώτους και δεν θέλει να πάει με τους δεύτερους, ποτέ δεν πίστεψε πως είναι μέρος κάποιας ελίτ, ποτέ δεν πίστεψε πως είναι αναγκαία η ύπαρξη μιας ελίτ. Προσιτός και απόμακρος συνάμα. Κι όπως οι στίχοι του, βαθιά προσωπικοί αλλά στο τέλος αφορούν τους πάντες.

9. Παντελής Δημητριάδης
Κι αν θέλεις να μιλήσουμε για πράγματα μεγάλα
Πρέπει να υψώσουμε δεόντως του ονείρου μας τη σκάλα
Γιατί η ζωή που ζούμε δεν χορταίνει με οξυγόνο
Δεν υποκλίνεται στο τίποτα, στο πρέπει και στο μόνο

Ο Δημητριάδης των Κόρε Ύδρο δεν είναι ο τρελός του χωριού, που πάνω στο παραλήρημα του λέει και κάποια πράγματα σωστά. Οι λέξεις, η λεπτή ειρωνεία, οι ενέσεις επικαιρότητας, τα inside jokes, όλα είναι άριστα μαγειρεμένα με έναν τόσο εκλεπτυσμένο και προσωπικό τρόπο που τη στιγμή που πάει να συγκρουστεί με το γελοίο κάνει ένα ποδοσφαιρικό λίκνισμα της μέσης και το αποφεύγει στην τελευταία ανάσα.

Ξέρω πως είναι δύσκολο να χωνευτούν τα στιχάκια του, ίσως ξεκομμένα από τη μουσική να φαίνονται ακόμα πιο παράταιρα, η ακρόαση τους όμως ξανά και ξανά, σε φέρνουν μπροστά σε καινούργιες εικόνες, καινούργια νοήματα, καινούργιες αποκαλύψεις. Και είναι ελάχιστοι αυτοί που μπορούν να το πετύχουν τούτο.

8. B.D. Foxmoor
Αλλιώς τα θέλουμε και τα ονειρευόμαστε τα πράγματα
Γινόμαστε μολύβι, χαρτί και προσανάμματα
Με την ελπίδα ότι κάποιος αλήτης κουρασμένος
Με τη φωτιά θα νοιώσει λυτρωμένος

Αιχμηρός, στρατευμένος και κατά την προσωπική μου γνώμη ο τελευταίος και συνεπέστερος εκπρόσωπος του πολιτικού στίχου, ο κύριος Active Member (πια) δε νέρωσε ποτέ το κρασί του με όλα τα θετικά και τα αρνητικά αυτής της στάσης ζωής. Μίλησε για πράγματα που δεν μίλησε κι ούτε και πρόκειται να το κάνει ποτέ κανείς, πήρε θέση, διατήρησε  αποστάσεις από πράγματα και πρόσωπα. Και δεν κατάντησε ποτέ γραφικός.

Οι στίχοι του έχουν κώδικες επικοινωνίας και είναι οι μοναδικοί στην εγχώρια “αγορά” που έχουν τρόπο να αυτοπροστατευθούν (δεν πρόκειται ποτέ ας πούμε να μπούνε στο στόμα ακροδεξιών). Κοινωνούντες οι χιλιάδες οπαδοί. Ερμηνευμένοι με σωστό ή λάθος τρόπο, αποτελούν εφαλτήριο συζητήσεων, αντιρρήσεων, αφυπνίσεων. Έξοχο από μόνο του.

7. Φοίβος Δεληβοριάς
Για πείτε αν έφτασε έστω κι ένας στη χώρα αυτή
Στη γεωγραφία που μιμήθηκε την ψυχή
Εκεί που η Εύα τρώει ελεύθερα απ’ τη μηλιά
Και πίνεται όλος ο Αχέροντας μια γουλιά

Δεν τον είδα ποτέ ως απόγονο του Σαββόπουλου. Όταν άρχισε να αποκρυσταλλώνεται η δική του γραφή, τότε φάνηκε και η πραγματική του αξία που δίσκο τον δίσκο βελτιώνεται. Και είναι ακόμα τόσο νέος. Θα έλεγα πως περισσότερο μου μοιάζει με τον ιθαγενή Tom Waits και ίσως να του άρεσε αυτό το σχόλιο. Είναι ο μοναδικός που μπορεί να πάρει τυχαία, καθημερινά περιστατικά και να τα αναγάγει σε κοσμοϊστορικά γεγονότα που αλλάζουν το σύμπαν. Παιχνιδιάρικα, ερωτικά, ποτέ μα ποτέ φτηνά, ποτέ μα ποτέ διαλέγοντας τον εύκολο τρόπο για να πει αυτό που θέλει.

Σκληρός μέσα στην ευαισθησία του, ευαίσθητος μέσα στη σκληράδα του, ο Φοίβος (ο καλός) είναι εκείνος που αν οι καινούργιοι του στίχοι δεν σε εκπλήξουν -τουλάχιστον- κάτι φαίνεται να μην πηγαίνει καλά. Ευτυχώς κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί σχεδόν ποτέ.

6. Δημήτρης Αποστολάκης
Πάρε αγέρι στα ουράνια την πνοή μας
Να κάμει όσα ονειρευτήκαμε ταξίδια
Εδώ ο άρχοντας μοιράζει μπιχλιμπίδια
Κι εμείς του δίνουμε στιγμές απ’ τη ζωή μας

Η στιχουργία του Αποστολάκη από τους Χαΐνηδες υπήρξε μια αποκάλυψη για μένα. Δεν φανταζόμουν ποτέ πως μια μουσική που δεν μπορούσα στην πρώτη μου νιότη να την πολυχωνέψω (γιατί ήμουν ΚΡΟΚ), έκρυβε στο στέρνο της την ποίηση του μυστακοφόρου “τρελού” από την Κρήτη.

Απλή αλλά ΠΟΤΕ απλοϊκή, παράφορη σαν χορός μεθυσμένου, με μυρωδιές και εικόνες που ξεκινάνε από τη μεγαλόνησο αλλά ανταμώνουν πρώτα με ολόκληρο τον κόσμο και μετά με την ψυχή σου. Μια ανομολόγητη οικειότητα υπάρχει στους στίχους του. Και πολλές φορές καταλαβαίνεις πως αυτά που ήθελες πάντα να βγάλεις από μέσα σου, υπάρχει κάποιος που τόσο όμορφα τα λέει.

5. Παντελής Ροδοστόγλου
Σαν μια βροχή από στάχτες σε μια οπάλινη θάλασσα
Κύλησα στη ζωή σου κι έτσι όλα τα χάλασα
Έτσι απέμεινε εδώ ένας πέτρινος γίγαντας
Ένα ολέθριο τίποτα κεντημένο απ’ τα’ άστρα σου

Ο μοναδικός της λίστας και όχι μόνο, που έμεινε τόσο κοντά στο ύφος των ποιητών που λάτρεψε. Ο μπασίστας και κύριος στιχουργός των Διάφανων Κρίνων δεν δίστασε ποτέ να διατηρήσει την “βαριά” και ασήκωτη γλώσσα των μεγάλων ρομαντικών, στο δικό του απόλυτα προσωπικό ύφος. Δεν έδωσε σημασία στους κανόνες που δεν επιτρέπουν “δύσκολες” λέξεις στα τραγούδια, δεν ντράπηκε να γίνει αφόρητα ρομαντικός αλλά και δεν βρέθηκε κανένας που να τον πει δήθεν ή ψεύτικο.

Απελευθέρωσε την ελληνική γλώσσα με έναν τρόπο που βρήκε δυστυχώς μόνο αποτυχημένους μιμητές. β=Ίσως καλύτερα έτσι. Ίσως γι’ αυτό και τα Διάφανα Κρίνα να υπήρξαν one of a kind στην εγχώρια μουσική σκηνή.

4. Κωνσταντίνος Βήτα
Χρώματα απ’ τον πόλεμο μιας υδατογραφίας
χρώματα αγάπης και χρώματα βίας
Θάψε τις κούκλες κι όλα τα πλαστικά σου όπλα
Μαχαίρια, πιστόλια, κάθε είδους κόλπα
Τα όνειρα της ζωής, μια θαμπή ανάμνηση
Στριφογυρίζουν σα μόρια μιας μεγάλης περιπλάνησης
Σα δαχτυλίδια του Κρόνου στέκονται πάνω απ’ το κεφάλι
Τα όνειρα που κάνω όταν είμαι ξύπνιος στο σκοτάδι

Ο Κωνσταντίνος Βήτα υπήρξε ένας αστικός ποιητής. Ξέρω πως ο όρος είναι αδόκιμος κι ίσως περιορίζει πολύ όσα είναι στην πραγματικότητα, δεν μπορώ όμως να βγάλω από το μυαλό μου πως είναι ο μοναδικός που οι στίχοι του μπορούν να περιγράψουν τόσο λυτρωτικά τη ζωή ενός νέου που ονειρεύεται σε έναν κύκλο από πλατείες και πολυκατοικίες.

Φυσικά μεγάλωσε, φυσικά κι ωρίμασε, το ίδιο και οι στίχοι του, δεν μπόρεσα ποτέ όμως να απαγκιστρωθώ από την ήρεμη δύναμη και την ρομαντική οργή των χρόνων του στους Στέρεο Νόβα. Και νομίζω ελάχιστα πράγματα θα με συγκλονίσουν στιχουργικά όσο κάθε καινούργια λέξη από τον παρθενικό τους δίσκο και την πρώτη φορά που τον άκουσα.

3. Παύλος Παυλίδης
Στέκομαι στην άκρη του γκρεμού
και κοιτάω όλους αυτούς που τους έσπρωξε ένα χέρι
κι αναγκάστηκαν να βγάλουνε φτερά
τώρα τους φωτίζει αυτό το υπέροχο αστέρι
τους κοιτάω να πλανιούνται μακριά
πέρα από τα πέρατα πέρα από τα πέρα μέρη

Τις εικόνες που πλάθει η στιχουργία του Παυλίδη δυσκολεύομαι να τις βρω ακόμα κι αν περάσω τα σύνορα μας και ψάξω στους καλύτερους σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι μια απόλυτη ικανότητα που ακόμα κι όταν κινδυνεύει να πέσει στην παγίδα της μανιέρας, ξέρει τις λέξεις που πρέπει να χρησιμοποιήσει για να ανοίξει πόρτες για έναν καινούργιο τόπο. Οι βροχές τον στίχων του σε κάνουν μούσκεμα, τα πουλιά πετάνε πάνω από το κεφάλι σου, οι θάλασσες βρέχουν τα πόδια σου, τα τρένα ξεκινάνε από τον σταθμό στο τέλος του δρόμου που περπατάς.

Πιστεύω ακράδαντα πως ο Παυλίδης θα μπορούσε (μπορεί;) να γίνει ένας εξαίσιος συγγραφέας αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία. Μέχρι τότε κάθε καινούργιος στίχος θα ανοίγει έναν καινούργιο δρόμο. Και τα παιδιά που τον διασχίζουν θα μένουν πάντα παιδιά, μάγοι θα κρύβονται στις γωνιές των δρόμων και ο έρωτας θα είναι πλασμένος από ζαχαρωτά και αρμύρα.

2. Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Τυφλός είναι κι εκείνος που κάνει ότι δεν ξέρει
πως πίνει απ’ το πηγάδι το σκοτεινό
που ότι τον κατατρώει ανάγκη το ‘χει κάνει
ή στην αυλή το κρύβει να ξεχαστεί

Θεωρώ τον Θανάση Παπακωνσταντίνου τον καλλιτέχνη που από τη στιγμή που εμφανίστηκε, βάλθηκε να εξελίσσεται βήμα βήμα, μέρα τη μέρα, και σε κάθε δουλειά να παρουσιάζει ωσάν ταχυδακτυλουργός και κάτι εντελώς καινούργιο από το καπέλο του. Το μαγείρεμα της παράδοσης, το ηλεκτρικό και το ηλεκτρονικό κομμάτι, η τζαζ, το παιχνίδισμα των ήχων… αλλά και των στίχων.

Από τα τρυφερά σκαλίσματα των πρώτων δίσκων (αλλά και την ειρωνεία του “Κακού Λύκου” ή ακόμα παλιότερα των συμμετοχών του στο δίσκο του Βασίλη Παπακωνσταντίνου “Διαίρεση“) στην στιβαρότητα του “Βραχνού Προφήτη” και της “Αγρύπνιας“, στη ναρκοθέτηση της προσωπικής ταυτότητας τραγούδι το τραγούδι. Με αμέτρητα ερεθίσματα, αμέτρητες πηγές, πότε ιστορίες και πότε μονολόγους, η ποίηση του είναι ένα από τα χιλιάδες πράγματα που τα συναντάμε εκεί έξω και είναι ικανά να μας οδηγήσουν στην αυτογνωσία.

1. Γιάννης Αγγελάκας
Θέλω να ζήσω όπως τα αστέρια που ξεψύχησαν
Μέσα στο φως κάποιου αφιλόξενου και μακρινού ουρανού
Γιατί πατρίδα μου είναι εκεί που μίσησα
Και με μίσησαν περισσότερο απ’ οπουδήποτε αλλού
Να ξενυχτήσω συντροφιά με όσους θρήνησαν
Το πτώμα ενός ασήκωτου, θλιβερού γυρισμού
Γιατί πατρίδα μου είναι εκεί που μίσησα
Και με μίσησαν περισσότερο απ’ οπουδήποτε αλλού

Ας παραμερίσουμε για λίγο την προσωπική μου προτίμηση στον συγκεκριμένο στιχουργό και καλλιτέχνη γενικότερα. Υπάρχει κανείς, εκτός από τον Μπάμπη Στόκα, που να μπορεί να πει κάποια κακή κουβέντα για τη δουλειά του ή τη στάση ζωής του; Και δεν μιλάω για το αν αρέσουν τα τραγούδια του ή η φωνή του (θεός φυλάξοι). Σκληρός, σκοτεινός αλλά και αθεράπευτα αισιόδοξος (ειδικά στην μετά-Τρύπες εποχή), φορτίζει με τόσα συναισθήματα κάθε λέξη του και κάθε πρόταση, που σχεδόν πάντα φροντίζει να παραδίδει μια καλοφτιαγμένη βόμβα στα χέρια των ακροατών.

Είναι από εκείνες τις λίγες, ελάχιστες στιγμές, που πιστεύω πως κάποια τραγούδια μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο ή να σε κάνουν καλύτερο άνθρωπο.

ΠΗΓΗ:http://fridge.gr

Advertisements
Κατηγορίες:Μουσική
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: