Αρχική > Απόψεις > Μ. Αναγνωστάκης:Θεσσαλονίκη, μέρες του 1969 μ.Χ

Μ. Αναγνωστάκης:Θεσσαλονίκη, μέρες του 1969 μ.Χ

Ιουνίου 18, 2012 Σχολιάστε Go to comments

Γράφει ο logiosfe

Στην οδό Αιγύπτου -πρώτη πάροδος δεξιά!
Τώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών
Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.
Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίξουνε από
τα τόσα τροχοφόρα που περνούνε.
Άλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε
Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,
Όσα επιζήσαν, εννοείται, γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε
Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες,
Θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες
Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα
οι ίδιοι στα παιδιά τους
Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα
Ίσως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών
των παιδιών τους.
Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται
η Τράπεζα Συναλλαγών
– εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι αυτός συναλλάσσεται-
Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως
-εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν-
Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής
Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία,
τις ωραίες εκκλησιές

Η Ελλάς των Ελλήνων.
Το ποίημα του Μανώλη Αναγνωστάκη <<Θεσσαλονίκη, μέρες του 1969 μ.Χ>> συμπεριλαμβάνεται στην ποιητική συλλογή ‘’ο Στόχος’’, που εκδόθηκε το 1970. Αρχικά είχε δημοσιευτεί στη συλλογή ‘’Δεκαοχτώ κείμενα’’ ,που αποτέλεσε ένα μανιφέστο ενάντια στη δικτατορία. Ο Μανώλης Αναγνωστάκης είναι ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, κύριος εισηγητής του ρεύματος του ποιητικού ρεαλισμού, καθώς γεννήθηκε το 1925. Ο ‘’Στόχος’’ αποτελεί την κατεξοχήν πολιτική ποιητική κατάθεση του Μ. Αναγνωστάκη, η οποία δημοσιεύεται τον καιρό της χούντας των συνταγματαρχών. Η πολιτική κατάθεση αυτή βέβαια δεν πηγάζει από ιδεολογικές πεποιθήσεις αλλά από τα βιώματα της καθημερινότητας του ποιητή.

Ο τίτλος του ποιήματος παραπέμπει στον Κωνσταντίνο Καβάφη , ο οποίος σε πέντε ποιήματα του χρησιμοποιεί τη λέξη Μέρες με χρονολογία, χωρίς ωστόσο να δίνει τοπική ένδειξη. Η ένδειξη ίσως να αποτελεί απόδειξη μιας απογοήτευσης του ποιητή, που η Ελλάδα βαδίζει πολιτικά προς τα πίσω, ενώ τα χρόνια είναι τόσο προχωρημένα. Αρχικά, ο  ποιητής μας δίνει ένα στιγμιότυπο της καθημερινότητας εκείνης της εποχής. Στην οδό Αιγύπτου υπάρχει το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών. Η οδός αυτή ίσως συμβολίζει την Ελλάδα, καθώς αυτό διευκρινίζεται στους τελευταίους στίχους. Η Τράπεζα Συναλλαγών συμβολίζει το ξεπούλημα, τη συναλλαγή. Όσα παιδιά έζησαν και μεγάλωσαν, δεν μπορούν πια να παίξουν, αδυνατούν να εκφραστούν. Ο πληθυσμός έχει μειωθεί, οι άνθρωποι είναι δύσπιστοι, καθώς παρακολουθούν οι θωρακισμένοι στρατιώτες(στίχοι 2-7). Δηλαδή, δίνεται η εικόνα μιας σύγχρονης κοινωνίας, οικονομικά εύρωστης, όπου οι άνθρωποι ευημερούν (υπάρχουν τουριστικά γραφεία, πολλά τροχοφόρα). Όμως, οι άνθρωποι έχουν αλλοτριωθεί και οι κοινωνικές ανισότητες έχουν οξυνθεί, αφού κοντά σ’ αυτούς που ευημερούν, υπάρχουν και εκείνοι που καταφεύγουν στα γραφεία μετανάστευσης. Στη φράση πρώτη πάροδος δεξιά αποτυπώνεται η κυρίαρχη ιδεολογία εκείνης της εποχής. Ο ποιητής χρησιμοποιεί μια ωραία τεχνική, για να δείξει πως ότι δεν ισχύει τώρα, ίσχυε στο παρελθόν ( τα παιδιά έπαιζαν ελεύθερα στους δρόμους, ήταν χαρούμενα, ξένοιαστα  και η εμπιστοσύνη υπήρξε ζωτικό στοιχείο των ανθρωπίνων σχέσεων).Οι γονείς των παιδιών εύχονται καλύτερες μέρες στα παιδιά τους και στους απογόνους των παιδιών τους. Τελικά τα παιδιά δε γνώρισαν καλύτερες μέρες, αλλά ίσως χειρότερες. Ωστόσο διατηρούν την ελπίδα τώρα που μεγάλωσαν, όπως θα συμβεί και με τις επόμενες γενιές.

Επιστρέφοντας στο παρόν, παρατηρείται η κυριαρχία των οικονομικών συναλλαγών (υψώνεται η Τράπεζα Συναλλαγών). Η λέξη συναλλαγή σημαίνει ίσως την εμπορευματοποίηση και την εκμετάλλευση της ζωής των ανθρώπων, τη διάβρωση των συνειδήσεων. Αυτό κυρίως υπογραμμίζει η τριπλή επανάληψη του ρήματος ‘’συναλλάσσομαι’’ στο στίχο 14. Παίρνοντας τη γνωστή ρήση του Ποιητή Γιώργου Σεφέρη, ο Μ. Αναγνωστάκης θέλει να δείξει τη θλίψη του. Στον προτελευταίο στίχο, το επίθετο ‘’ωραίος’’ χρησιμοποιείται για να ειρωνευτεί ο ποιητής την συνηθισμένη τακτική του καθεστώτος να παρουσιάζει ωραιοποιημένη την κατάσταση, και για να υπαινιχθεί ότι τα νησιά υφίστανται τουριστική αλλοτρίωση.Ο τελευταίο στίχος αποτελεί ένα υπαινιγμό του γνωστού συνθήματος της δικτατορίας, ‘’Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών’’. Η Ελλάς των Ελλήνων  άσκησε σημαντική επίδραση στην ελληνική κοινωνία. Επηρέασε την καθημερινότητα των παιδιών και επέβαλλε το σκοτάδι στην πρόοδο και στην ελεύθερη διατύπωση του λόγου. Αυτό που απομένει είναι η ελπίδα στους ανθρώπους που ζουν στην Ελλάδα του 1969 μ. Χ. Κοντολογίς, το κεντρικό μήνυμα  του ποιήματος είναι η αποκάλυψη και η καταγγελία της δικτατορίας,αιτίας για τις συμφορές του ελληνικού λαού.

Το ποίημα αυτό αναπαράγει ορισμένα καθημερινά βιώματα της περιόδου της δικτατορίας. Το ποίημα μ’ αρέσει, διότι ακριβώς αυτά τα βιώματα είναι επίκαιρα. Το περιεχόμενο του, όπως η εσωστρέφεια των ανθρώπων, η μετανάστευση, η αδυναμία των παιδιών να παίξουν, είναι αναπόσπαστα στοιχεία της σύγχρονης καθημερινότητας. Με την απλή γλώσσα και τον ελεύθερο στίχο που χαρακτηρίζει τη μεταπολεμική ποίηση, ο ποιητής πετυχαίνει να μας μεταδώσει τόσο παραστατικά την κοινωνική επίδραση που ασκήθηκε από τη χούντα των συνταγματαρχών. Ο αυταρχισμός του καθεστώτος ανάγκασε πολλούς να ξενιτευτούν, να νιώσουν ότι ένιωθε και ο Γ. Σεφέρης όπου ταξίδευε.Ακόμα, το σατιρικό στοιχείο του ποιήματος αναμεμειγμένο με ένα τόνο ελεγείας, το απαλλάσσει από ένα μονοδιάστατο χαρακτήρα. Προφανώς, το ποίημα έχει έναν επίκαιρο πολιτικό χαρακτήρα, γι’ αυτό και μπορεί να διαβαστεί σήμερα όπως και άλλα καλλιτεχνήματα του ποιητή. Διότι μας θυμίζει ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται.

Πηγές

http://siamantoura.blogspot.gr/2011/05/1969.html

Βιβλιογραφία

Vincenzo Orsina (1996) Ο στόχος και η σιωπή: Εισαγωγή στην ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη, Αθήνα: Νεφέλη

Orologion Post

Advertisements
Κατηγορίες:Απόψεις
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: